म्हाडाची मोठी घोषणा: आता मुंबईत लिलावाशिवाय मिळणार दुकाने

MHADA Shops Scheme 2026 : मुंबईत स्वतःचा व्यवसाय सुरू करणे किंवा तो वाढवणे अनेकांचे स्वप्न असते. मात्र, मुंबईतील खाजगी व्यावसायिक गाळ्यांच्या (Commercial Shops) गगनाला भिडलेल्या किमती किंवा आवाक्याबाहेरचे भाडे पाहता, सर्वसामान्यांना स्वतःची जागा घेणे कठीण जाते. अशा वेळी म्हाडाचे व्यावसायिक गाळे हा एक सुरक्षित आणि परवडणारा पर्याय ठरतो.

आतापर्यंत म्हाडाचे हे व्यावसायिक गाळे ई-लिलाव (E-Auction) प्रक्रियेद्वारे विकले जात होते. परंतु, आता म्हाडाने एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. येत्या दिवाळीच्या सुमारास म्हाडा मुंबईतील व्यावसायिक गाळे ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ (First Come, First Served) या तत्त्वावर विक्रीसाठी खुले करण्याची शक्यता आहे. नेमकी काय आहे ही योजना आणि तुम्ही याचा लाभ कसा घेऊ शकता, हे आपण या लेखात सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

म्हाडाने हा बदल का केला?

म्हाडाच्या मुंबई मंडळातर्फे विविध गृहप्रकल्पांच्या ठिकाणी व्यावसायिक गाळे देखील बांधले जातात. नियमानुसार, या गाळ्यांची विक्री ई-लिलावाच्या माध्यमातून केली जाते. म्हणजेच जो सर्वाधिक बोली लावेल, त्याला गाळा दिला जातो.

मात्र, गेल्या काही वर्षांत म्हाडाने अनेकदा लिलाव पुकारूनही काही ठिकाणच्या गाळ्यांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही. काही ठिकाणी गाळ्यांच्या राखीव किमती (Base Price) जास्त असल्याने, तर काही ठिकाणी लोकेशनच्या कारणामुळे हे गाळे विकले गेले नाहीत. परिणामी, मुंबईत म्हाडाचे शेकडो व्यावसायिक गाळे सध्या रिकामे पडून आहेत आणि म्हाडाचा मोठा निधी यात अडकला आहे.

यापूर्वी म्हाडाने विक्री न झालेल्या घरांसाठी ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ ही योजना राबवली होती, ज्याला नागरिकांचा उत्तम प्रतिसाद मिळाला. आता तोच फॉर्म्युला या रिकाम्या व्यावसायिक गाळ्यांच्या विक्रीसाठी वापरण्याचा निर्णय म्हाडाने घेतला आहे.

‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ योजना नेमकी कशी काम करते?

या नवीन पद्धतीमुळे सर्वसामान्य व्यावसायिकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. ही प्रक्रिया खालीलप्रमाणे असेल:
लिलाव किंवा लॉटरी नाही: या योजनेत तुम्हाला कोणाशीही बोली लावून स्पर्धा करावी लागणार नाही किंवा लॉटरीच्या नशिबावर अवलंबून राहावे लागणार नाही.
निश्चित किंमत (Fixed Price): म्हाडा प्रत्येक गाळ्याचे क्षेत्रफळ आणि तिथल्या रेडी रेकनरच्या दरानुसार एक निश्चित किंमत ठरवेल.
थेट वाटप: म्हाडाकडून अधिकृत जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यानंतर ऑनलाईन नोंदणी सुरू होईल. जो अर्जदार सर्वात आधी पसंतीचा गाळा निवडून त्याची अनामत रक्कम (EMD) भरेल आणि पात्र ठरेल, तो गाळा थेट त्या अर्जदाराला वितरित केला जाईल.

हे गाळे मुंबईत कुठे उपलब्ध असतील?

मिळालेल्या माहितीनुसार, मुंबई मंडळाच्या अखत्यारीत येणाऱ्या विविध वसाहतींमध्ये हे गाळे उपलब्ध आहेत. यामध्ये गोरेगाव, मालाड, कांदिवली, बोरिवली, पवई, विक्रोळी, कुर्ला आणि अँटॉप हिल यांसारख्या परिसरांचा समावेश असण्याची शक्यता आहे. कोणत्या भागात किती गाळे उपलब्ध आहेत आणि त्यांची अचूक किंमत काय असेल, याची अधिकृत यादी दिवाळीच्या सुमारास जाहिरातीद्वारे स्पष्ट होईल.

म्हाडाचा गाळा घेण्याचे फायदे आणि घ्यायची काळजी
फायदे:

कायदेशीर सुरक्षितता: म्हाडा ही शासकीय संस्था असल्याने प्रॉपर्टीचे टायटल १००% क्लिअर असते. भविष्यात कोणताही कायदेशीर वाद होण्याचा धोका नसतो.
सहज बँक कर्ज: सरकारी प्रॉपर्टी असल्यामुळे कोणत्याही राष्ट्रीयकृत किंवा खाजगी बँकेकडून व्यावसायिक कर्ज (Commercial Loan) मिळणे सोपे जाते.
तयार ग्राहकवर्ग: म्हाडाच्या वसाहतींमध्ये आधीच हजारो कुटुंबे वास्तव्यास असतात. त्यामुळे किराणा दुकान, मेडिकल, क्लिनिक, सलून किंवा ऑफिस सुरू केल्यास पहिल्या दिवसापासूनच ग्राहक मिळू शकतात.

तुम्ही घ्यायची काळजी : हे गाळे आधीच्या लिलावात विकले गेलेले नाहीत, हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे. त्यामुळे जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यानंतर केवळ ऑनलाईन माहितीवर अवलंबून न राहता, प्रत्यक्ष त्या ठिकाणी जाऊन (Site Visit) गाळ्याची सद्यस्थिती, तिथली वर्दळ आणि तुमच्या व्यवसायासाठी ती जागा किती योग्य आहे, याची खात्री नक्की करा.

अर्ज करण्यासाठी आत्तापासून काय तयारी ठेवावी?
ही योजना ‘जो आधी येईल, त्याला प्राधान्य’ या तत्त्वावर असल्याने, पोर्टल सुरू झाल्यावर तातडीने अर्ज करणे गरजेचे असते. त्यासाठी खालील कागदपत्रे आत्तापासूनच तयार ठेवा:
अद्ययावत केवायसी (KYC): आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड तयार ठेवा. तुमच्या आधार कार्डला चालू मोबाईल नंबर लिंक असणे अनिवार्य आहे.
अधिवास दाखला (Domicile Certificate): म्हाडाच्या योजनांसाठी महाराष्ट्राचा १५ वर्षांचा अधिवास दाखला आवश्यक असतो. बारकोड असलेला नवीन दाखला नसेल, तर तो आत्ताच काढून घ्या.
उत्पन्नाचे पुरावे: बँक लोन घेण्यासाठी मागील ३ वर्षांचे आयटीआर (ITR), उत्पन्नाचा दाखला आणि बँक स्टेटमेंट तयार ठेवा.
आर्थिक नियोजन: अर्ज करताना भरावी लागणारी अनामत रक्कम (Deposit) आणि त्यानंतरच्या टप्प्यांसाठी आवश्यक निधी किंवा बँक लोनची पूर्वतयारी करून ठेवा.

(सतर्कता: म्हाडाची संपूर्ण प्रक्रिया १००% ऑनलाईन आणि पारदर्शक असते. म्हाडाने कोणत्याही एजंटची नेमणूक केलेली नाही. त्यामुळे कोणीही गाळा मिळवून देण्याचे आश्वासन देत असेल, तर अशा मध्यस्थांपासून सावध राहा.)